Ana Sayfa Bilgi Makaleler Geleneksel Depo

Geleneksel Depo

1455

Giriş

Kapalı ve açık olarak tasarlanan, malzemeleri çeşitli amaçlarla ve farklı dönemlerde stoklamak veya korumak amacıyla tasarlanan, çeşitli boyut ve özelliklerdeki alanlara depo adı verilmektedir.
Geleneksel anlamda salt ürünleri saklamak amacıyla kullanılan yerler olarak algılanan depolar , günümüz tedarik zinciri anlayışına göre talebin dengesini sağlayan, satışa destek olan yerler olarak nitelendirilir. Depolar, işçilik ve sermaye yatırımı açısından maliyetlidir. Bu maliyeti en aza indirmek için depo yerleşim tasarımları ve optimizasyonu konusunda çalışmalar yapılmaktadır.
Elbette ki depolamada temel amaç, deponun verimli yönetimidir. Yani depolanma ve dağıtılmada işlemin en kısa sürede ve minimum hata ile yapılması gereklidir. Diğer amaçları ise ,
• En az alanda/hacimde en fazla depolamayı gerçekleştirmek (Depo kapasitesinin verimli kullanımı),
• Depo ekipmanlarını verimli kullanmak,
• İşgücünü verimli kullanmak,
• Görev atamalarını en etkin şekilde yapmak,
• Elemanların erişim sürelerini azaltmak ve bu amaçla en uygun yerleşimi gerçekleştirmek,
• Depo yerleşim ve iş planına uygun hareket etmek,
• Elleçlenen ürün çeşidini (SKU) ve miktarını arttırmak,
• Maliyetleri düşürmek (Depo işletmesi açısından karlılığı arttırmak),
• Sipariş verilmesi durumunda, stok elde bulundurma maliyetlerini azaltmak,
• Talepleri hızla karşılamak (Hızlı toplama, sipariş işleme süresinin düşürülmesi),
• Fire ve kayıp oranlarını azaltmak (Depolanan ürünün korunmasını sağlamak),
• Depo süreçlerinin otomasyon düzeylerini arttırmak,
• İzlenebilirliği sağlamak,
• Hatasız sevkiyat yapmak (Sevkiyat doğruluğunu arttırmak),
• Depo varlıklarını ve ürünleri korumak (Etkin güvenlik),
• Değişen lojistik işlemlere uyum sağlamak (Katma değerli işlemler),
• Yasal düzenlemelere uymak,
• Malzeme akışını (streamline) iyileştirmek,
• Lokasyonlar arası malzeme ikmalini zamanında gerçekleştirmek,
• Tüm malzemelere erişilebilirliği en üst düzeye çıkartmaktır

Bahsi geçen tüm bu ama ve alt amaçların ulaşılmasının en kolay ve uygun yollarından biri depo yerleşim tasarımıdır. Depo içerisinde bulunan ürünün taşıma zamanını ve maliyetini azaltmak için en uygun yerleşim yerleri araştırılmaktadır. Bu araştırmalar sonucunda klasik depo yerleşimlerine alternatif olarak modern depo yerleşim tipleri ortaya çıkmaktadır. Sürekli olarak değişen ve gelişen dünya da geleneksel yerleşimin yeterli kalmayışı, modern depo yerleşiminin eksiklikleri gidermesi ile literatüre giren bu kavram, performansı da yükseltmektedir.

Geleneksel bir depoda, rafa koyma ve teslim alma koridorları birbirine paraleldir. Koridor, ana koridora 90º’dedir. Bu yerleşim benzersizdir Buna Bloklu Geleneksel Depo Tasarımı denir. Geleneksel Depolardaki Medya Ana koridorların sayısı birden fazla olabilir. Bu koridorlar geleneksel depolarla aynıdır, Sipariş toplama koridoruna ve depoda kat edilen toplam mesafeye dik olabilir. Ayrıca en aza indirmek için eğilebilir. Erişim koridorları 90º’den farklı açılar kullanır. Bu durumda depoya geleneksel olmayan depo denir. Literatürde bu durum, depo problem tasarımı olarak karşımıza çıkmaktadır.

Literatür Tarama

Özceylan, Tanyaş ‘ın Geleneksel Olmayan Yenilikçi Depo Yerleşim Tipleri ve Tasarımları Üzerine Bir Araştırma makalesi için yaptığı literatür araştırmasında , eylül 2021 tarihli tarama başlangıcı yapmıştır. Toplam 105 makaleye ulaşmış olup, 2009 dan 20018 e kadar ki dönemde ciddi bir artışı gözlemlemiştir.

Tarama verileri sonuçlarına göre en çok kullanılan 20 kelime tabloda gösterilmektedir.

Geleneksel Depo Yerleşimleri
Ürün kabul, istifleme, sevkiyat temel işlemleri yanında hazırlık, ayrıştırma, birleştirme, konsolidasyon, etiketleme, paketleme, katma değerli hizmetler vb. işlemlerin gerçekleştiği depolar geleneksel depolardır.

verllmiştir.

Şekil a ve b de görüldüğü üzere raflar ve mal toplama koridorları birbirine paraleldir, toplama koridorlarının kesiştiği ana koridorlar ise 90º olacak şekilde tasarlanır. Şekil A’da mal toplama koridorları arasındaki geçişi sağlamak amacıyla kurulan alt ve üst koridorlar mevcuttur. Bu tek bloklu geleneksel depo tasarımıdır.
Şekil B’de ise lat ve üst koridorların yanında geçisi sağlamak amacıyla mal toplama koridorlarının arasında orta ana koridor yer almaktadır. Bu koridor depoyu iki parçaya ayırdığı için buna iki bloklu geleneksel depo tasarımı adı verilir.orta ana koridor bazı depolarda birden fazla olabilmektedir.
Geleneksel Olmayan Yenilikçi Depo Yerleşimleri
Gelenekselci olmayan depo yerleşimlerinde toplama koridorundan ana koridora geçiş 90º den farklı açılarda olabilir. Bu depo tasarımlarında temel motivasyon zamanı ve depo içi dolaşım süresini azaltmaktır. Depo tasarımı bu sebeple ürüne erişim mesafelerinin kısaltılması odaklı tasarlanır.
Literatürde en çok kullanılan 6 adet yenilikçi depo koridor tasarımı bulunmaktadır; Kanat (Flying-V), Kılçık (Fishbone), Ters-Kanat (Inverted- V), Apolet (Chevron), Yaprak (Leaf), Kelebek (Butterfly)

Kanat (Flying-V) Koridor Tasarımı: kanat koridor tasarımı, eşdeğer bir geleneksel depoya göre ortalama olarak %10 daha düşük bir hareket mesafesi sağlamaktadır. Geleneksel koridor tasarımlarındaki kesişen düz ve dik açılı koridorlar, kanat koridor tasarımında eğik açılıdır.
Ters-Kanat (Inverted-V) Koridor Tasarımı: Burada tek fark ürün taşıma yolunun kanat koridor tasarımından uzun olmasıdır.
Kılçık (Fishbone) Koridor Tasarımı: bu modelde depo içi hareket maliyeti %20 den fazla azaltılabilmiştir. Geleneksel depo koridorlarının birbirine paralel olan tasarımının yerine birbirine yatay ve dikey koridor tasarımını benimsenmiştir.
Apolet (Chevron) Koridor Tasarımı: Apoletli koridor tasarımında tek bir çapraz koridor ve Bu diyagonal kanaldan 45° ve 135°’de raf kanalları bulunmaktadır.
Yaprak (Leaf) Koridor Tasarımı: Kanat tasarımında iki diyagonal koridora ve bu diyagonal Koridora giden eğimli raflardan oluşan bir koridoru vardır. İçi çapraz koridoru ile Kılçık tasarıma benzer yapıdadır. Farkı çapraz koridorları kılçık tasarımına göre daha dik açılıdır.
Kelebek (Butterfly) Koridor Tasarımı: Kelebek koridor tasarımında üç ana koridor ve bu koridorlar ile kesişen açılı raf koridorları bulunmaktadır.

Sonuç
Sonuç olarak ortaya çıkan ve gelenekselci olmayan depo yerleşim tasarımlarının sebebi, gelenekseldeki maliyet ve zaman kaybını önlemektir. Depo maliyetlerinin yüksel olmasının temel sebebi olan depo içi hareket süresinin azaltılamaması dolayısıyla, literatürde gelenekselci olmayan depo tasarımları ortaya çıkmıştır.

Kaynak: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1954711
Yazar: Ayça Özceylan, Mehmet Tanyaş
Hazırlayan: Ezgi Genç, Uşak Üniversitesi Lojistik Yönetimi Öğrencisi, Lojistikçilerin Sesi Proje Koordinatörü.