TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİNDE EN İYİ İLK 25 ŞİRKET

TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİNDE EN İYİ İLK 25 ŞİRKET

1464
0
PAYLAŞ

Dünya çapında ünlü araştırma, analiz ve danışmanlık şirketi Gartner her yıl Dünya’nın en iyi tedarik zinciri yönetimine sahip şirketlerini belirlemektedir. Değerlendirme iki temel kısımdan oluşmaktadır. Bunlardan biri şirket performansının nicel değerlendirmesi, diğeri ise uzman görüşlerine dayalı nitel değerlendirmedir. Fortune Global 500 ve Forbes Global 2000 listelerinde yer alan ve yıllık satış geliri en az 12 milyar $ olan şirketler değerlendirme kapsamına alınmaktadır. Fiziksel ürünü olmayan, elde edilen finansal göstergeleri uygun veya güncel olmayan şirketler listede yer almamaktadır. Finansal göstergeler şirketlerin yıllık faaliyet raporlarından alınmaktadır. 2018 yılı raporunda Apple 10 yıldır, P&G dokuz yıldır, Amazon sekiz yıldır ve McDonald’s yedi yıldır sürekli olarak ilk beşte yer alma başarılarından dolayı ayrı bir kategoride (masters) değerlendirildiğinden bu listede yer almamaktadırlar. Değerledirme listesi yaklaşık 300 şirketten oluşmaktadır.

www.scleurasia.com

 

Değerlendirmede dikkate alınan kriterler ve ağırlıkları aşağıda belirtilmiştir:

  1. Gartner ve Uzman Görüşü (%50): «Talep Odaklı Değer Ağı Yönetimi (Demand Driven Value Network (DDVN) orchestrator)” tanımı çerçevesinde» her panelin sıralama (forced-rank ordering) sonucu. Gartner uzmanları paneli sektör ve alan uzmanlarında oluşmakta olup, uzmanlar gerçek zamanlı oylama sistemi kullanarak görüşlerini belirtmektedir. Dış uzman görüşleri ise web tabanlı bir sistem ile alınmaktadır.
  2. Üç Yıllık Ağırlıklandırılmış Varlıkların Geri Dönüş Oranı (ROA) (%20): (Geçen yılın yılın net geliri / Geçen yılın toplam varlıkları)* %50 + (İki yıl önceki yılın net geliri / İki yıl önceki yılın toplam varlıkları)* %30 + (Üç yıl önceki yılın net geliri / Üç yıl önceki yılın toplam varlıkları)* %20.
  3. Stok Devir Hızı (%10): Geçen yılın satılan malın maliyeti / Geçen yılın üç aylık ortalama envanteri.
  4. Üç Yıllık Ağırlıklandırılmış Gelir Artış Oranı (%10): (Geçen yılın bir önceki yıla göre gelir artışı)* %50 + (İki yıl önceki yılın bir önceki yıla göre gelir artışı)* %30 + (Üç yıl önceki yılın bir önceki yıla göre gelir artışı)* %20.
  5. Kurumsal Sosyal Sorumluk (CSR) Puanı (%10): Sorumluluk, şeffaflık ve performans ölçütlerine göre oluşturulan üçüncü parti kurumsal sosyal sorumluluk indeksidir. Şirketlerin sürdürebilirlik raporlarında yayımladıkları tedarik zincirlerinin sosyal ve çevresel sorumluluğu değerlendirilmektedir.
  6. Toplam Puan: (Uzman Görüşü*25%) + (Gartner Araştırma Görüşü*25%) + (ROA*20%) + (Stok Devir Hızı %10) + (Gelir Artış Oranı*10%) + (CSR Puanı*10%).

Bir yılın verisi elde edilemediğinde en son verisi elde edilebilen yıl dikkate alınmaktadır. Toplam puanı hesabını yapabilmek için tüm veriler 10’luk skala üzerinden normalize edilmektedir. Sıralama toplam puan üzerinden yapılmaktadır.

Değerlendirme kapsamına alınmayan sektörler Tablo 1’de belirtilmiştir.

Tablo 1 Değerlendirme Kapsamına Alınmayan Sektörler

Havayolları Bilgisayar Hizmetler
Bankacılık Sigorta Tersane
Ham Petrol Üretimi Posta, Paket ve Yük Taşımacılığı Denizcilik
Özel Finansman Metal Yazılım Geliştirme
Electronik Ürün Servisleri Madencilik Haberleşme
Enerji Petrol Rafinerileri Temporary Help
Mühendislik/İnşaat Boru Hatları Ticaret
Eğlence Demiryolları Alt Yapı
Sağlık Emlak

Aşağıdaki tablolarda 2017 ve 2018 yıllarının yukarıda belirtilen kriterlere göre yapılan değerlendirilmeleri görülmektedir.

Tablo 1. 2017 Yılı Tedarik Zinciri Yönetiminde En İyi İlk 25 Şirket

(Gartner. May 2017)

Sıra Şirket Uzman Görüşü (200 kişi) (25%) Gartner Görüşü (35 kişi) (25%) Üç Yıllık Ağırlıklandırılmış Varlıkların Geri Dönüş Hızı (20%) Stok Devir Hızı 3 (10%) 3 Yıllık Ağırlıklandırılmış Gelir Artış Hızı   (10%) CSR Puan (10%) Toplam Puan
1 Unilever 2.074 649 10,2% 6,8 1,9% 10,00 6,39
2 McDonald’s 1.264 442 13,9% 174,5 -4,2% 3,00 5,27
3 Inditex 1.192 337 16,3% 3,7 12,0% 10,00 4,98
4 Cisco Systems 1.018 524 8,3% 13,5 0,8% 10,00 4,82
5 H&M 901 208 22,0% 3,0 12,5% 10,00 4,63
6 Intel 952 486 10,5% 4,0 4,6% 7,00 4,42
7 Nestlé 1.159 345 7,9% 5,1 -0,6% 10,00 4,10
8 Nike 1.290 207 16,2% 3,8 7,9% 6,00 4,07
9 Colgate-Palmolive 843 313 18,0% 5,0 -4,9% 6,00 4,03
10 Starbucks 926 143 20,3% 11,1 12,7% 4,00 3,80
11 PepsiCo 974 356 8,5% 9,0 -1,8% 6,00 3,67
12 3M 553 210 15,3% 4,2 -1,1% 10,00 3,54
13 Johnson & Johnson 878 269 11,8% 2,6 0,4% 7,00 3,50
14 The Coca-Cola Co. 1.579 232 7,8% 5,7 -4,2% 4,00 3,46
15 Nokia 315 133 5,8% 5,6 46,3% 10,00 3,32
16 BASF 579 298 6,1% 4,0 -10,6% 10,00 3,21
17 Schneider Electric 546 325 4,2% 5,1 -0,3% 10,00 3,15
18 Walmart 1.312 225 7,5% 8,0 0,6% 3,00 3,11
19 HP Inc. 399 275 6,6% 9,8 -5,4% 10,00 3,06
20 L’Oréal 657 174 10,4% 2,8 5,1% 5,00 2,72
21 Kimberly-Clark 607 163 11,8% 6,5 -2,6% 5,00 2,68
22 BMW 681 129 3,7% 4,1 6,6% 10,00 2,62
23 Diageo 481 190 8,9% 0,9 -1,7% 7,00 2,57
24 Lenovo 498 223 1,5% 14,0 7,2% 7,00 2,50
25 Samsung Electronics 958 100 7,3% 15,1 -3,6% 4,00 2,46

Tablo 2. 2018 Yılı Tedarik Zinciri Yönetiminde En İyi İlk 25 Şirket

(Gartner. May 2018)

Sıra Şirket Uzman Görüşü (184 kişi) (25%) Gartner Görüşü (42 kişi) (25%) Üç Yıllık Ağırlıklandırılmış Varlıkların Geri Dönüş Hızı (20%) Stok Devir Hızı 3 (10%) 3 Yıllık Ağırlıklandırılmış Gelir Artış Hızı   (10%) CSR Puan (10%) Toplam Puan
1 Unilever 2.413 667 10,3% 7,5 2,6% 10,00 6,36
2 Inditex 1.254 345 16,5% 3.9 10,9% 10,00 4,85
3 Cisco Systems 785 541 7,9% 13.1 -0,4% 10,00 4,41
4 Colgate-Palmolive 898 324 17,6% 5.1 -2,2% 10,00 4,40
5 Intel 831 499 8,9% 3.6 4,8% 10,00 4,36
6 Nike 1.349 270 17,4% 3.8 6,8% 6,00 4,25
7 Nestlé 1.326 426 6,4% 4.8 -0,2% 10,00 4,21
8 PepsiCo 1.094 391 7,3% 8.8 -0,60% 10,00 3,99
9 H&M 760 193 18,1% 2.8 7,8% 10,00 3,96
10 Starbucks 1.040 186 20,4% 11.8 9,2% 4,00 3,85
11 3M 783 198 14,0% 4.Oca 1,4% 10,00 3,56
12 Schneider Electric 737 410 4,8% 5.Şub -0,5% 10,00 3,55
13 Novo Nordisk 121 49 37,9% 1.Şub 5,3% 10,00 3,37
14 HP Inc, 390 354 7,3% 8,Nis 0,2% 10,00 3,30
15 L’Oréal 999 210 9,6% 2,Eyl 4,6% 8,00 3,26
16 Diageo 651 227 9,2% 1.0 7,6% 10,00 3,25
17 Samsung Electronics 907 117 10,7% 14.Haz 9,8% 9,00 3,22
18 Johnson & Johnson 880 322 6,2% 2.Tem 2,8% 6,00 3.08
19 BASF 470 281 6,9% 4.Nis -0,5% 10,00 3.02
20 Walmart 1.416 256 6,2% 8.Mar 1,6% 3,00 2,98
21 Kimberly-Clark 619 133 13,6% 6.Tem -1,6% 8,00 2,96
22 The Coca Cola Co. 1.558 221 4,6% 4.Ağu -10,1% 4,00 2,87
23 Home Depot 431 78 18,6% 5.Oca 6,7% 5,00 2,81
24 Adidas 821 115 6,8% 2.Eyl 13,5% 7,00 2,58
25 BMW 679 118 4,1% 4.Şub 6,0% 10,00 2,45

Kaynak: Gartner (May 2018)

Tablolarda görüldüğü gibi 2017 yılında birinci olan hızlı tüketim ürünleri sektöründen Unilever 2018 yılında da birinci olmuştur. 2017 yılında ikinci olan gıda sektöründen McDonald’s ardışık olarak yedi yıldır ilk beşe girdiğinden Master’s kategorsine alınmıştır. Zara markası ile ünlü hazır giyim sektöründen Inditex 2017 yılında üçüncü ve 2018 yılında ikinci olmuştur. Tüm sektörlerde hıza dayalı hizmetlerin ön planda olduğu söylenebilir.

Prof.Dr. Mehmet TANYAŞ

Lojistik Derneği Başkanı

 

 

Makale Organizasyonunu Yapan;

Proje Geliştirme Koordinatörü,  Ayşe KARAKAYA,

Lojistikcilerinsesi.biz

 

 

4pl.com.tr